خود ارزیابی


خودارزیابی یك بازنگری جامع، روشمند و منظم از فعالیتها و دستاوردهای یك سازمان با استفاده از مدل تعالی سازمانی است.

فرآیند خود ارزیابی، تشخیص صریح نقاط قوت و زمینه هایی كه قابل بهبود هستند را برای سازمان ممكن می‌سازد. در ارزیابی و خودارزیابی‌های اولیه، سازمان روند بهبود را طی دوره‌های عملیاتی متوالی در درون خود می‌سنجد و در  سطوح بالاتر تعالی، این كار را از طریق مقایسه خود با رقبای محلی، سازمان‌های الگو و سازمان‌های تراز اول در حرفه  خود یا حرفه‌های مشابه در جهان صورت می‌دهد.


چهار رویكرد خودارزیابی كه سازمان‌ها می‌توانند از آنها یا از تركیبی از آنها برای ارزیابی عملكرد خود و دست‌یابی به نقاط قوت و زمینه های قابل بهبود استفاده كنند عبارتند از:

1.    رویكرد پرسشنامه‌ای  

این رویكرد با صرف حداقل منابع و زمان، منجر به تكمیل پرسشنامه‌ای واقعی و مستدل می‌شود. برای جمع‌آوری اطلاعات درباره آگاهی و ادراكات كاركنان در درون سازمان، این رویكرد یك رویكرد عالی به حساب می‌آید.
برخی از سازمانها به عنوان روشی برای گردآوری داده‌ها در سطح وسیع و با هدف پشتیبانی از رویكردهای دقیقتر خودارزیابی، از پرسشنامه‌هایی با پاسخهای بلی یا خیر، ‌استفاده می‌كنند.

2.    رویكرد كارگاهی

مزیت این رویكرد آنست كه به مشاركت فعال مدیران و افراد كلیدی واحد اجرا كننده خودارزیابی نیاز دارد. این گروه مسئول جمع‌آوری داده‌ها و ارائه شواهد جمع‌آوری شده در كارگاه به همتایان خود می‌باشند. این كار آغازی برای دستیابی به اتفاق نظر در گروه مدیریت است. تجربه نشان داده است كه دو نفر از كاركنان كه به عنوان ارزیاب، كاملاً آموزش دیده باشند، برای تسهیل این فرآیند مورد نیاز هستند.
مطلوب‌تر است كه یكی از ارزیابان از واحدی باشد كه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و ارزیاب دیگر از سایر بخشهای سازمان و یا سازمانی دیگر، مثلاً یكی از سازمان‌های مشاوره مدیریت انتخاب شود.
پنج جزء فرآیند رویكرد كارگاهی عبارتند از : آموزش، جمع‌آوری داده‌ها، كارگاه نمره‌دهی، توافق بر سر اقدامات اصلاحی و بازبینی پیشرفت در قبال برنامه های عملیاتی.

3.   رویكرد پروفورما

یكی از راههای كاهش حجم كار، در مقایسه با رویكرد شبیه سازی جایزه، عبارتست از ایجاد مجموعه‌ای از صورت وضعیت‌ها، به عنوان مثال، یك صفحه برای هر یك از اجزای معیارها در نظر گرفته وتوضیحات داده شده درباره اجزای معیارها در بالای صفحه و زمینه های مربوط به آن در زیر توضیحات مزبور درج گردد. بقیه صفحه به بخشهایی برای ذكر موارد قوت و زمینه های قابل بهبود و شواهد عینی تقسیم می‌شود.

مدارك خودارزیابی را می‌توان توسط افراد یا گروهها در درون سازمان تهیه كرده و توسط ارزیابان آموزش دیده مورد ارزیابی قرار داد و یا گروه مزبور می‌تواند فعالیت ارزیابی را بر اساس مسئولیت هایش انجام دهد.

برای بازبینی نتایج خودارزیابی می‌توان از گروههای خارج از سازمان نیز استفاده نمود. برای سازمان‌های بزرگتر كه شامل چندین واحد هستند، می‌توان اطلاعات واحدهای مختلف را جمع‌آوری نموده و نقاط قوت و زمینه های قابل بهبود مشترك رامشخص نمود.

از این به بعد می‌توان استراتژی جاری را مورد بازبینی قرارداده و برنامه های بهبود در سطح سازمان را توسعه داد.

4.  رویكرد شبیه سازی جایزه

 این رویكرد مبتنی بر ارائه مدارك كامل در راستای ” اظهار نامه جایزه ملّی بهره وری و تعالی سازمانی“ به منظور انجام خودارزیابی است. پس از تهیه اظهارنامه، یك گروه آموزش دیده از ارزیابان آن را مورد ارزیابی قرار می‌دهند. برای ارزیابی یك واحد می‌توان ارزیابان را از سایر بخشها یا واحدهای فرعی سازمان به كارگرفت. اگر كل سازمان مشمول ارزیابی قرار می‌گیرد، می‌توان از برخی از ارزیابان خارجی نیز استفاده كرد.

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 7 تیر 1390    | توسط: علی عبدالی    | طبقه بندی: مدیریت،     |
نظرات()