درس روش تحقیق

·         در طول سالیان و از ابتدای حیات بشر ،  انسان همیشه با تحقیق سروکار داشته است . آنچه در اینجا اهمیت دارد آنکه تحقیقی می تواند راهگشا باشد که بر اساس اصول و موازین علمی صورت پذیرد.

·         تحقیق در لغت به معنای درست و راست گردانیدن،پیدا کردن ، افتن یاجستجوی حقیقت آورده شده است. تعاریف به عمل آمده از تحقیق و پژوهش فراوانند. تحقیق به روش علمی را مجموعه مقررات و قواعدی دانسته اند که چگونگی جستجو برای افتن حقایق مربوط به پک موضوع را نشان م دهد.در جایی دیگر آن را حقیقت پژوهی نامیده اند و گروهی از دانشمندان اینگونه تحقیق را عملی منظم که در نتیجه آن پاسخ هائی برای سوالات مندرج در موضوع تحقیق بدست خواهد آمد تعریف کرده اند.

·         درهرصورت مشخص است که وجه اشتراک در همه این تعاریف جستجوی حقیقت است و حقیقت پک پدیده ذهنی است که با واقعیت ( یعنی وجود عینی ) مطابقت دارد.( هرچند ممکن است این امر در علوم تجربی صحیح باشد لیکن در علوم نظری چنین نیست) به هرحال مانیز در روش تحقیقی که بحث خواهیم کرد بدنبال یافتن حقیقت خواهیم بود. به صورت خلاصه منظور ما از روش علمی تحقیق، مجموعه قواعد و رویه ای است که محقق برای جمع آوری حقایق و واقعیت ها دنبال می کند تا سپس آنها را تفسیر ، تبین و اثبات نماید.

·         جان دیوئی معتقد است:" اولین مرحله تحقیق احساس وجود یک مشکل  است؛ به این معنی که پژوهشگر در کار خویش با مانع یا مشکلی روبرو گردیده است که در حل آن ابهام یا تردید دارد و نمی تواند در مقابل آن ساکت بماند." بنابراین این نقطه آغازین در انجام هرگونه پژوهش یا تحقیقی بسیار مهم است و نقش آموزش افراد برای مسئله یابی که در برخی نظام های آموزش و پرورش برآن بسیار تاکید می شود نیز از همین امر نشات می گیرد. هرچه ضرورت پرسش در هنگام تدریس برای فراگیر بیشتر مطرح شود و از او خواسته شود تا ذهن خود را برای طرح سوالات بیشتر فعال سازد می توان انتظار داشت که در آینده نیاز به تحقیق و پیشرفت در او ارتقا یابد. 

·         اولین مرحله از تقسیم بندی تحقیق را می توان منوط به هدف از انجام تحقیق دانست.بدین صورت که آیا هدف از انجام تحقیق علائق علمی محقق است یا احتیاجان عملی . بدین شکل که محقق برای موشکافی در تجربیات خود و دیگران ، کنجکاوی های علمی ویا الهامات وفرضیات علمی محض بنبال اجرای تحقیق است و یا اینکه هدف کسب اطلاعاتی است که بتواند مشکل یا مسئله فوری را حل نموده ویا زمینه را برای تصمیمم گیری در مورد یک موضوع یا مسئله خاص فراهم نماید. چنانچه هدف اول مد نظر باشد با تحقیق بنیادی یا Basic Research روبرو هستیم که در تعریف آن گفته میشود: " تحقیقی است که برای گسترش و بسط دانش یا علوم پایه در یک نظام و بخاطر فهم آن طرحریزی می شود.ممکن است همه یا بخشی از این دانش در آینده کاربد داشته باظد ولی معمولا خود محقق در کاربرد نقشی ندارد." اکا چنانچه تحقیق برای هدف دوم انجام شود آنرا تحقیق کاربردی یا Applied Research می نامند و در تعریف آن گفته می شود: " این نوع تحقیق برروی یافتن راه خل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته و معمولاخود محققین درکاربرد نتایج دخیل می باشند."

·         بدیهی است تقسیم بندی های متعدد دیگری برای روش های تحقیق وجو دارد که در ادامه مباحث  مورد بررسی و بحث قرار خواهد گرفت.

·         آنچه در این مقدمه اهمیت دارد آنکه تخقیق از دیرباز با آدمی همراه بوده است و در طول تاریخ به شیوه ها و روش های مختلفی آنرا انجام داده است . چنانچه انسان با تحقیق آشنا نمی شد و و اقدام به انجام آن نمی کرد آیا دانش و علم انسان تا بدین پایه امروزی بود ، مسلما پاسخ منفی است ( من همیشه در کلاسهای خود برای دانشجویان این جمله را یاد آوری می کنم که چنانچه دانشجو به اندازه استادش بداند هیچگاه نباید توقع پیشرفت علم را داشته باشیم و این واقعیتی است که نگاه به تاریخ علم و پیشینیان آنرا برای ما بیشتر مشخص خواهد نمود) بنابراین تحقیق هم از دیدگاه فردی و هم از دیدگاه اجتماعی یک ضرورت است و انسانی که جستجو و تحقیق را در زندگی خود نداشته باشد ، تصوری از رشد و تکامل هم برای او نمی توان داشت.علاوه براین ضرورت انجام تحقیق از دیگاه علمی نیز انکار ناپذیر است چه "تحقیق را  مایه حیات علم دانسته اند" و بدون انجام تحقیق علم همچون آبی که در حائی ماند باشد دچار گندیدگی و تبدیل شدن به لجنزار خواهد شد.

 

مثال برای، اولین مرحله تحقیق(احساس وجود مشکل)

·        همه ما تاکنون با مسائل و مشکلات مختلفی رویرو شده ایم  لیکن ممکن است آنرا به صورتی علمی و روشمند مورد ملاحظه قرار نداده باشیم. همانطور که گفته شد احساس وجود یک مشکل یا مسئله آغازی برای انجام تحقیق است.

·        تصور نمائید صبح زود قصد دارید به محل کار خودعازم شوید.اتومبیل شما روشن نمی شود. (احساس وجود مشکل). حال شما تلاش خواهید کرد تاعلت / علتها را بیابید.بنابراین به جستجو می پردازیدتا مشکل اصلی که همانا قطع سیم برق می باشد پیدا می کنید و با اتصال مجد آن به رفع مشکل پرداخته و با زدن استارت مجددو روشن شدن خودرو موضوع را پایان یافته تلقی می کنید.

·        تازه به سن 18 سالگی رسیده اید.به رانندگی علاقمند بوده ایدوتصمیم می گیرید با خودرو پدرتان رانندگی نمائید.متوجه می شوید برای این کار نیاز به گواهینامه رانندگی دارید. ( احساس وجود مشکل ) راه حل چیست؟ به مطالعه و جستجو می پردازید.از دوستان و آشنایان راه و روش اخذ گواهینامه را می پرسید. کتاب آئین نامه راهنمائی و رانندگی را تهیه می کنید.فهرستی از مدارک مورد لزوم برای ثبت نام واخذگواهینامه را بدست می آوریدودرنهایت با شرکت در آزمون کتبی و عملی موفق به دریافت گواهینامه رانندگی می شوید.

·        در طول سال های تحصیل در یکی ازدانشکده های توانبخشی متوجه می شویددر هنگام کار با افراد دارای معلولیت معمولا مربیان به تنهائی و بدون حضور خانواده / مادران به ارائه خدمات توانبخشی به کودکان / معلولان می پردازند.برای شما این سوال مطرح می شود در حالیکه اعضای خانواده / مادران می توانند در طول ساعات روز به ارائه تمرینات برای افراد فوق اقدام کنند چرا در برنامه درمانی و توانبخشی جایگاهی برای آنان در نظرگرفته نمی شود. ( احساس وجود مشکل ) طرحی برای مطالعه علت فقدان آموزش خانواده ها در برنامه توانبخشی معلولان نوشته و به بررسی موضوع از دید والدین و مربیان می پردازید.نتایج حاصل از تحقیق را به استادان و مسئولان دانشکده برای بهبود وضعیت ارائه خدمات توانبخشی تسلیم میکنید.

·        معلولان و جانبازان دریافت کننده پروتز های رو و بالای زانو از کلینیک ارتوپدی فنی شما اظهار می کنندعدم چرخش مفصل زانو در پروتز مشکلاتی را برای نشستن آنها در خانه ( عدم امکان نشستن به صورت دو یا چهار زانو) بوجود آمورده است.ضمن اینکه آنهادر هنگام  انجام فریضه نماز می باید پای خود را به حالت مستقیم قرار داده و امکان چرخش آنبه هنگام نشستن وجود نداردو این باعث دغدغه خاطر آنان شده است. ( احساس وجود مشکل) شماباطراحی و آزمون یک چرخنده که برروی مفصل نصب می گردد اقدام به حل مسئله می نمائید.

·         منبع: www.mkamali.com

 

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 14 اردیبهشت 1389    | توسط: علی عبدالی    | طبقه بندی: روش تحقیق،     |
نظرات()