آئین سخنـرانی ... speech

تمرینات برای خوب و خوش آهنگ شدن صدا

 مقدمه

راز خوشبختی چیست؟ دیگران هم زیاد در جستجوی این كیمیا بوده و آنهایی كه قدرت داشته‌اند نتیجه مطالعات و افكار خود را نوشته‌ اند و از همه آنها چنین نتیجه گرفته‌ می‌شود كه پس از تأمین سلامتی بهترین وسیله خوشبختی داشتن رفیق خوب و طرف علاقه بودن است.

مطالب كتاب "رمز نفوذ در دیگران" را می‌توان به سه قسمت تقسیم نمود:

اول: تعلیم و طرز بیان در مقابل جمعیت

دوم: تعلیم طرز تهیه گفتار

سوم: تمرینات برای خوب و خوش آهنگ شدن صدا
من وقتی كه در مقابل عده زیادی ایستاده می‌خواهم حرف بزنم به قدری دست و پای خود را گم می‌كنم و حواسم پرت می‌شود كه دیگر نمی‌توانم درست فكر كرده و آنچه را كه می‌خواستم بگویم بخاطر بیاورم و آرزویم این است كه بوسیله تعالیمی كه در این كلاس می‌گیرم در موقع نطق اعتماد به نفس داشته به راحتی و بدون تشویش بایستم و افكارم بخوبی بتواند كلامم را هدایت كند و بالاخره بتوانم مقصود خود را بطور مؤثر در مقابل شنوندگان بیان كرده و آنها را متقاعد سازم.

تولید اعتماد به نفس و جرأت برای نطق كردن حتی به قدر یك دهم آنچه همه فرض می‌كنند اشكال ندارد و نباید تصور كرد كه طبیعت استعداد این كار را فقط در عده كمی از مردم به ودیعه گذاشته و سایرین از آن بی بهره‌اند بلكه هر كس با تمرین می‌تواند خود را نطاق خوبی بكند با این شرط كه میل زیادی به این كار داشته و با علاقه و جدیت آن را تعقیب كند. هیچ علت ندارد كه یك نفر در موقع عادی بتواند مدتی نشسته یا ایستاده با دو یا چند نفر صحبت كند ولی نتواند در مقابل عده‌ای كه به منظور شنیدن سخنرانی او جمع شده‌اند حرف بزند در حالیكه قاعدتا باید قضیه به عكس باشد و حضور جمعیت انسان را وادار به اصلاح وضعیت بدن و لباس خود بكند. عده‌ زیادی از ناطقین همین عقیده داشته و می‌گویند حضور شنوندگان آنها را تحریك نموده و باعث می‌شود كه فكرشان بهتر و دقیق‌تر كار كند.

هانری وارد‌پیچر- می‌گوید: اگر انسان در نطق كردن ورزیده باشد در موقع سخنرانی مقداری از حقایق و افكاری كه فراموش كرده به خاطرش می‌رسد زیرا كه تمرین زیاد ترس او را از جمعیت به كلی از بین برده و جرأت و اعتماد به نفس جای آن را می‌گیرد در نتیجه از حضور شنوندگان تشویق شده و بهتر از تنهایی فكر می‌كند پس شما هم اگر مایلید نطاق خوبی شوید اول یأس را از خود دور كرده و تصور نكنید كه شما از این اصل كی مستثنی هستید تا بتوانید نطق كنید و مسلما بدانید كه بزرگترین ناطقین دنیا هم در اولین سخنرانی‌های خود دچار همین ترس بوده و دست و پای خود را گم می‌كرده‌اند.

جان برایت- مرد سیاسی معروف انگلیسی كه در مدت جنگ داخلی برای آزادی و اتحاد شدیدا مبارزه می‌كرد اولین نطق خود را در مقابل جمعیتی كه در یك مدرسه جمع شده بودند ایراد نمود و قبل از شروع به صحبت به قدری می‌ترسید كه از دوستان خود خواهش كرد هر وقت در ضمن صحبت اشاره می‌كند برایش دست بزنند تا بدین وسیله كم‌كم بر ترس خود غلبه كند.

ایراد نطق در مقابل جمعیت حتی اگر فقط بیست نفر باشند برای انسان مسئولیت ایجاد می‌كند كه در نتیجه اجباراً تا حدی عصبانی و مضطرب می‌گردد. سیسرون در دو هزار سال قبل گفته است "لازمه نطق خوب این است كه با عصبانیت توأم باشد" حتی كسانی كه در پشت دستگاه رادیو سخنرانی می‌كنند از این اضطراب و ترس مصون نیستند و این قاعده به قدری كلی و صحیح است كه برایش نام مخصوص گذاشته و آن را (ترس از میكروفون) می‌نامند.

به طور كلی برای تمرین سخنرانی باید چهار نكته زیر را در نظر گرفت:

1.  میل به سخنرانی و خوب حرف زدن: این موضوع به قدری اهمیت دارد و به قدری صحیح است كه اگر معلم سخنرانی بتواند در قلب شما نفوذ كرده و درجه میلتان را به سخنرانی معلوم و معین كند حتماً می‌تواند بگوید تا چه درجه در این كار پیشرفت خواهید كرد زیرا درجه پیشرفت شاگرد در سخنرانی تناسب مستقیم با درجه علاقه او دارد بنابراین اگر شما با میل و استقامت زیاد دنبال سخنرانی بروید هیچ چیز نخواهد توانست از پیشرفت سریعتان جلوگیری كند.

2.  آنچه را كه می‌خواهید بگویید قبلاً برای خود واضح و معلوم نمایید: شرط اینكه در موقع سخنرانی ناطق راحت و بدون اضطراب باشد این است كه آنچه می‌خواهد بگوید برایش واضح و روشن باشد والا مثل كوری خواهد بود كه در موقع راه رفتن باید تمام هم خود را برای پیدا كردن راه صرف نماید و البته چنین شخصی نباید منتظر باشد كه در موقع سخنرانی شرمسار و پشیمان نشود.

3.  با اعتماد و جرأت كامل سخنرانی كنید: پرفسور ویلیام جیمس كه مشهورترین عالم روانشناس آمریكاست نوشته است"ظاهرا چنین به نظر می‌رسد كه هر عمل پس از یك فكر یا احساس به ظهور می‌رسد و به عبارت دیگر اعمال تابع افكار و احساسات هستند در صورتی كه در حقیقت اینطور نبوده و فكر یا احساس با عمل توأم هستند و هر یك از آنها ممكن است در اثر دیگری بوجود آید. از طرف دیگر می‌دانیم كه كنترل افكار و  احساسات خیلی مشكل بوده و كاملاً در دست ما نیست ولی به راحتی می‌توانیم اعمال خود را تنظیم و كنترل نماییم بنابراین به جای اینكه سعی كنیم كه مثلاً غصه خود را به زور فكر مرتفع نماییم(كه البته كار بسیار مشكلی است) بهتر است وضعیت بدن و اعمال خود را مثل اشخاص خوشحال بكنیم تا احساساتمان از اعمالمان پیروی كرده و غصه ما خود به خود برطرف شده خوشحال شویم همچنین برای اینكه در خود جرأت و جسارت تولید كنیم باید وضعیت بدن و رفتار خود را مثل شخص شجاع كرده و با جرأت كامل حرف زده و عمل نماییم".

4.   تمرین! تمرین! تمرین: آخرین نكته‌ای كه اتفاقاً مهمترین نكات برای سخنرانی است موضوع تمرین است. به نظر من اگر بنا باشد شما قسمت عمده‌ این فصل را فراموش كنید ارزش دارد كه كلیه آنچه كه تا بحال خوانده‌اید از یادتان برود ولی همیشه به خاطر داشته باشید كه اولین و آخرین و مطمئن‌ترین راه تولید اعتماد و جلوگیری از ترس در سخنرانی این است كه زیاد در مقابل جمعیت حرف بزنید و تمرین كنید. این عاملی است كه بدون آن باید به كلی از سخنرانی صرف نظر كرد باز هم روزولت می‌نویسد" شخص مبتدی اولین دفعه در سخنرانی‌های خود مبتلا به حالت عصبانی می‌شود كه به كلی غیر از خجالت است و این حالت شبیه به حال كسی است كه برای اولین دفعه به میدان جنگ می‌رود. یك چنین مردی باید سعی كند اعصاب خود را شدیداً تحت كنترل درآورده و به كلی خونسرد باشد و خونسرد بودن مربوط به عادت است و عادت فقط به تمرین و تكرار تولید می‌شود البته نباید انكار كرد كه بعضی‌ها بیشتر استعداد داشته و زودتر به مقصود می‌رسند و بعضی كم استعداد‌ترند ولی به هر حال همه كس دیر یا زود قادر به ایجاد این عادت در خود می‌باشد".

هر شب قبل از خواب و هر صبح قبل از برخاستن مدت پنج دقیقه اینطور تنفس كنید اثر آن قبل از خواب این است كه اعصابتان راحت می‌شود. اثر تنفس صبحانه این است  كه در تمام روز خوشحال و تر و تازه خواهید بود و اگر این عمل ساده را مرتب انجام دهید نه تنها  صدای شما به مقدار زیاد بهتر خواهد شد بلكه مسلماً چند سال هم بر عمرتان افزوده می‌شود به همین جهت است كه می‌گویند خوانندگان اپرا و معلمین آواز عمرشان طویل است.

مانوئل كاریكای معروف، صد و یك سال عمر كرد خودش این عمر دراز را مدیون تنفس عمیق هر روزه می‌دانست.

اگر آنچه می‌خواهید بگویید حس كنید و حقیقتاً افكار خودتان باشد مسلما در سخنرانی موفق خواهید شد مثل زیر این مطلب را روشن می‌كند:

یكی از شاگردان در موقع سخنرانی خواست از روی مقاله‌ای كه  در روزنامه خوانده بود شهر واشنگتن را تنقید كند گفتارش به قدری سست و بی‌مزه بود كه به هیچ وجه نمی‌شد از آن نتیجه گرفت ولی همین آقا چند روز بعد اتومبیلش را دزدیدند و به پلیس شكایت كرد و اداره پلیس كه یك هفته قبل خود او را به جرم اینكه در غیر موقع اتومبیلرانی كرده جریمه نموده بود نتوانست دزد را پیدا كرده اتومبیل او را پس بگیرد این مطلب او را عصبانی كرده و دوباره نطقی درباره بدی وضع شهر ایراد نموده با این تفاوت كه این دفعه مطالب را از ته قلب خود می‌گفت و از روزنامه‌ای اقتباس نكرده بود به همین جهت سخنرانی‌اش بسیار شیرین و جالب توجه شد.

دوایت ل. مودی رمز این را كه چطور می‌تواند این همه گفتار خوب تهیه كند به شرح زیر بیان كرده است:

"من عنوان‌های زیادی برای سخنرانی فكر كرده و هر عنوان را برای یك پاكت نوشته‌ام و هر وقت موضوع جدیدی به دستم افتاد برای آن هم پاكت جدیدی ترتیب می‌دهم از یك طرف دیگر به مرور مطالب و نكاتی را كه می‌خوانم و می‌شنوم یا به فكرم می‌رسد فورا در روی تكه كاغذی یادداشت كرده در پاكت مربوط به خودش می‌گذارم به این ترتیب همیشه برای موضوعهای زیادی كه روی پاكتها نوشتم یادداشتهای خیلی زیادی دارم كه در موقع احتیاج آنها را مرتب كرده و مورد استفاده سخنرانی قرار می‌دهم و چون روش بایگانی خود را مرتباً ادامه می‌دهم همیشه مطالب تازه برای سخنرانی دارم.
دستور حكیمانه دكتر برون: اول آنچه می‌خواهید بگویید پیش خود مجسم كنید اگر این كار را به خوبی انجام دهید همان طور كه یك سلول زنده در محیط مساعد به مرور نمو می‌كند این فكر اولیه هم در داخل مغز شما مشغول به كار می‌شود ضمنا خود شما هم باید به آن كمك كنید یعنی تا روز قبل از سخنرانی همیشه درباره آن فكر كنید و در رختخواب مدتی را كه بیدار هستید و در ترن و اتومبیل و در اتاق انتظار و بالاخره در هرجا كه مجبورید بیكار بنشینید فكر خود را متوجه موضوع سخنرانی خود بنمایید حتی در كنار رختخواب خود یك مداد و كاغذ بگذارید تا اگر مطالبی به خاطرتان رسید فورا یادداشت كنید. اگر راجع به این موضوع كتاب می‌خوانید كلیه نكات قابل توجه آن را استخراج كرده بنویسید ولی باید دانست تا آنجا كه ممكن است بهتر است از افكار و اطلاعات خود استفاده كنید تا از كتاب. ولی چون از فكر خودتان فورا نمی‌توانید مطالب خیلی زیادی به دست آورید مدتی برای تهیه سخنرانی به خود وقت بدهید به این ترتیب به مرور فكرتان پرورش یافته تقویت می‌شود و خواهید دید كه كم‌كم می‌توانید در مدت كمی فقط به كمك فكر خود یك گفتار خوب و جامع تهیه نمایید بعلاوه نطقی كه از روی فكر و احساسات خود گوینده ادا شود به مراتب اثرش بیش از آن است كه از روی كتاب بگویند.

برای سخنرانی همیشه مطالب كافی ذخیره داشته باشید:
برای هر سخنرانی باید عده زیادی مطالب و نكات قابل گفتن را در نظر آورده و از بین آنها بهترینشان یعنی فقط ده درصد را انتخاب كرد. این كار دو فایده دارد اولا بهترین و قابل توجه‌ترین مطالب در سخنرانی گفته می‌شود.

ثانیا سخنران زیادتر از آنچه می‌خواهد بگوید اطلاعات درباره موضوع سخنرانی دارد و با اطمینان‌تر و بدون ترس پشت میز خطابه یا به حضور شخصی كه باید حرفهایش را بشنود می‌رود و به عبارتی دیگر می‌توان گفت این كار یك قوه ذخیره در انسان تولید می‌كند كه در سخنرانی به دادش می‌رسد.

روش ناطقین معروف در تهیه گفتار:

هربرت سپنسر گفته است كسی كه افكار و اطلاعاتش مرتب نباشد هر چه بیشتر بداند بیشتر اشتباه می‌كند و این گفته صد در صد درباره ناطق ما صدق می‌كرد. هیچ احمقی وقتی می‌خواهد خانه‌ای بسازد بدون نقشه شروع به كار نمی‌كند پس چرا ما نباید در سخنرانی این پیش‌بینی را بكنیم سخنران مثل مسافری است كه از رفتن آن منظوری دارد پس باید آن را از روی نقشه انجام دهد.
ناپلئون گفته است:" جنگ یك علمی است و در آن هیچ وقت موفقیت بدست نمی‌آید مگر در قسمتهایی كه با نقشه و حساب عمل شده باشد" كاش می‌توانستم این گفته ناپلئون را با خطوط آتشین در بالای تمام مدارس سخنرانی دنیا بنویسم زیرا این گفته آنقدر كه در جنگ صادق است در سخنرانی هم صدق می‌كند ولی متاسفانه اغلب ناطقین آن را عمل نمی‌كنند و به همین جهت سخنرانی آنها چیز مزخرفی از آب در می‌آید برای چگونگی تهیه گفتار نمیتوان قوانینی كاملا قطعی اظهار نمود و فقط با ذكر مثالهایی از سخنرانی‌هایی كه خوب تهیه شده‌اند می‌توان منظور را به خوبی فهماند.

پایان قسمت اول

 

نوشته شده در تاریخ یکشنبه 22 اسفند 1389    | توسط: علی عبدالی    | طبقه بندی: عمومی،     |
نظرات()